Metal riffi, ritim gitarının kendi başına bir ezgi taşıdığı yapıdır. Şarkının kimliğini vokal değil riff kurar. Yazımı ayrı bir çalışma alanıdır.
İlk belirleyici akorttur. Teller pesletildiğinde aynı parmak düzeniyle daha kalın bir ses elde edilir ve pes bölgedeki gerilim artar. En pes telin tek başına indirilmesi, kök ile beşliyi tek parmakla basılabilir hâle getirir; bütün tellerin birlikte indirilmesi ise kalıpları korur.
İkincisi ritmik gruplamadır. Bir uzun ve iki kısa süreden oluşan üçlü gruplamalar koşan bir hareket verir; on altılık bölünmede araya konan susturulmuş vuruşlar ise kalıbı keskinleştirir. Riffin kimliği çoğu zaman bu gruplamadan gelir, seslerden değil.
Üçüncüsü gergin sestir. Kök ile beşliden kurulu zemine eklenen tek bir ses riffin rengini belirler. Köke bir buçuk perde uzaklıktaki azaltılmış beşli en tedirgin aralıktır; pes ikinci derece karanlık, pes yedinci derece ise blues'a yakın bir renk verir.
Dördüncüsü açılmadır. Susturulmuş tek telli bölümün ardından gelen açık akor, gürlük değişmediği hâlde dokuyu genişletir; bölüm geçişleri genellikle bu açılmayla yapılır.
Yazdıktan sonra sınama basittir. Riff tek başına, davulsuz ve doyumsuz çalındığında ritmi ve ezgisi duyuluyorsa kurulmuştur; yalnız doyumla ayakta duran bir kalıp kayıtta zayıf kalır.