Caz gitaristlerinin çoğu doğaçlamacı olarak tanınır. Pat Metheny'nin yaptığı iş bunun bir adım ötesindedir; icrası kadar yazdığı parçalarla da tanınır ve soloları bu parçaların yapısından beslenir.
Beste tarafında kullandığı malzeme caz standartlarından ayrılır. Akor dizileri geleneksel dönüşleri izlemez; uzun formlar, ölçü değişimleri ve tonaliteyi belirsiz bırakan geçişler sık görülür. Bu yapıların üzerinde doğaçlama yapmak akor takip etmekten çok, her bölümün kendi rengini tanımayı ister.
Tını tarafında seçimi yumuşaktır. Kemerli kapaklı, geniş gövdeli bir çalgı, sapa yakın manyetik ve orta bölgesi öne çıkan bir ayar; atağı geri çeken bu düzen cümlenin başlangıcını yumuşatır. Üzerine eklenen kısa gecikmeler ve hafif koro etkisi sesi kalınlaştırır ve tek bir çizgiyi iki sesli gibi gösterir.
Üçüncü bir alan da çalgı dağarını genişletmesidir. On iki telli ve birden çok sapa sahip çalgılar, sentezleyici denetleyen bir gitar ve farklı akortlarda kurulmuş çalgılar aynı parçanın içinde yer değiştirir.
Çizgi kurma biçiminde dikkat çeken şey süredir. Uzun soluklu cümleler kurar; bir fikir birkaç ölçü boyunca gelişir ve kapanır. Onu çalışan bir kursiyer için ilk ölçü hız değil, başladığı cümleyi bitirebilmektir.